Mỹ rút khỏi Thỏa thuận Paris - thách thức mới với nỗ lực khí hậu toàn cầu

Sự kiện này cũng đánh dấu lần thứ hai Tổng thống Donald Trump đưa Washington rời khỏi khuôn khổ hợp tác khí hậu quan trọng nhất toàn cầu - một động thái được giới quan sát đánh giá là bước lùi đáng kể trong vai trò quốc tế của Mỹ, đồng thời đặt ra nhiều thách thức mới cho nỗ lực chung nhằm ứng phó với tình trạng Trái đất nóng lên.

Với quyết định trên, Mỹ trở thành quốc gia duy nhất từng hai lần rút khỏi Thỏa thuận Paris, qua đó đứng ngoài hàng ngũ gần 200 nước cam kết cắt giảm phát thải khí nhà kính. Dù việc Mỹ rút lui không khiến các nỗ lực toàn cầu chấm dứt, nhiều chuyên gia cảnh báo điều này sẽ làm tiến trình hợp tác khí hậu trở nên phức tạp hơn, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến cực đoan.

Quyết định rút khỏi Thỏa thuận Paris đã được ông Trump công bố ngay trong ngày đầu trở lại Nhà Trắng, cùng hàng loạt động thái đảo ngược chính sách khí hậu trong nước. Chính quyền Mỹ cũng tuyên bố rút khỏi Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) - nền tảng pháp lý mà từ đó Thỏa thuận Paris ra đời, và thể hiện sự rút lui toàn diện của Mỹ khỏi cơ chế quản trị khí hậu toàn cầu.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy xu hướng chuyển dịch năng lượng sạch trên thế giới vẫn đang tiếp diễn mạnh mẽ. Đầu tư vào năng lượng ít carbon hiện vượt xa chi tiêu cho nhiên liệu hóa thạch. Năm qua, các nguồn năng lượng tái tạo chiếm hơn 90% công suất phát điện mới trên toàn cầu và tại nhiều khu vực, đây đã trở thành lựa chọn rẻ nhất cho sản xuất điện.

Trong bức tranh đó, Trung Quốc đang nổi lên như một nhân tố then chốt trong quá trình chuyển đổi xanh. Dù vẫn là quốc gia tiêu thụ than lớn nhất thế giới, phát thải của Trung Quốc được cho là đã đạt đỉnh. Các doanh nghiệp Trung Quốc hiện chiếm hơn 80% sản lượng pin Mặt trời và khoảng 70% tua-bin gió toàn cầu, qua đó giữ vai trò chủ đạo trong chuỗi cung ứng năng lượng sạch.

Sự rút lui của Mỹ cũng đang thúc đẩy một số quốc gia khác tăng cường vai trò dẫn dắt. Tại các diễn đàn khí hậu gần đây, nhiều nước châu Âu, Mỹ Latinh và các quốc đảo Thái Bình Dương đã chủ động đề xuất các sáng kiến mạnh mẽ hơn nhằm loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch.

Mặc dù vậy, trong bối cảnh thế giới liên tiếp ghi nhận các kỷ lục nhiệt độ, thiên tai và tổn thất kinh tế do biến đổi khí hậu, việc Mỹ rời khỏi Thỏa thuận Paris vẫn là tín hiệu đáng lo ngại. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín quốc tế của Washington mà còn khiến mục tiêu kiểm soát nhiệt độ toàn cầu trở nên khó đạt hơn, ngay cả với những quốc gia có tham vọng khí hậu cao nhất.