Châu Âu tăng tốc tự chủ quốc phòng

Ngày 28/1, bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu (EU), kêu gọi châu Âu tăng cường nỗ lực quốc phòng và đóng vai trò lớn hơn trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang có những thay đổi.

Phát biểu tại một hội nghị quốc phòng ở Brussels, bà Kallas nhấn mạnh EU vẫn mong muốn duy trì quan hệ chặt chẽ với Mỹ, song cần thích ứng với những thực tế mới. Theo bà, châu Âu không còn là trung tâm trong chiến lược toàn cầu của Washington, và sự dịch chuyển này mang tính cấu trúc, lâu dài. Bà Kallas cho rằng NATO vẫn là nền tảng của an ninh châu Âu, nhưng liên minh này cần trở nên “châu Âu hơn”, đồng thời kêu gọi các quốc gia châu Âu đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn đối với an ninh của lục địa.

Những phát biểu trên được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi đầu tháng từng tuyên bố khả năng giành quyền kiểm soát Greenland - lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, quốc gia thành viên NATO và EU. Ông Trump sau đó đã rút lại phát biểu này. Diễn biến trên, cùng với các bất đồng nảy sinh kể từ khi ông Trump trở lại cầm quyền, đã làm gia tăng quan ngại tại châu Âu về mức độ phụ thuộc vào Mỹ trong bảo đảm an ninh.

Bà Kallas cho rằng các nỗ lực quốc phòng của EU cần được triển khai theo hướng bổ trợ cho NATO, đồng thời lưu ý những rủi ro gia tăng đối với trật tự quốc tế, kêu gọi châu Âu sớm có những bước đi phù hợp để thích ứng với tình hình mới.

Trong những năm qua, các nước châu Âu đã tăng mạnh ngân sách quốc phòng kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine cách đây 4 năm, đồng thời nhất trí nâng chi tiêu quốc phòng theo sức ép từ Mỹ. EU cũng đã khởi động nhiều sáng kiến nhằm huy động thêm khoảng 800 tỷ Euro cho lĩnh vực quốc phòng.

Trong khi đó, Mỹ công khai mong muốn các đồng minh châu Âu gánh vác nhiều trách nhiệm hơn trong phòng thủ thông thường của lục địa. Tuy nhiên, Tổng thư ký NATO Mark Rutte mới đây cảnh báo châu Âu không thể tự bảo vệ mình nếu thiếu Mỹ. Phát biểu trước Nghị viện châu Âu ngày 26/1, ông Rutte nhấn mạnh châu Âu sẽ phải tăng gấp đôi chi tiêu quốc phòng để có thể thay thế vai trò của Mỹ, đặc biệt là vai trò bảo đảm an ninh chiến lược.