Từ hàng nghìn năm nay, băng vẫn được xem là biểu tượng của sự vĩnh cửu. Mỗi lớp tuyết rơi, mỗi mùa đông chồng lên nhau đã tạo nên những lõi băng cổ đại, như những cuốn nhật ký tự nhiên ghi lại lịch sử khí hậu Trái đất. Tuy nhiên, nghịch lý của thời đại hôm nay là thứ từng được coi là vĩnh cửu nhất lại trở thành thứ cần được bảo vệ khẩn cấp nhất.
Theo ông Carlo Barbante, Phó Chủ tịch Quỹ Ký ức Băng hà, Đại học Ca' Foscari Venice (Italy), trong vòng 30 hoặc 50 năm tới, hầu hết các sông băng ở vùng núi Alps, cao nguyên Tây Tạng hoặc Nam Mỹ sẽ biến mất. Trước khi điều đó xảy ra, các nhà khoa học dự định thu thập băng và lưu trữ tại Nam Cực cho thế hệ nghiên cứu trong tương lai.
Dự án này ra đời trong bối cảnh được đánh giá là đặc biệt cấp bách. Các cơ quan khí hậu xác nhận năm 2025 là năm nóng thứ 3 trong lịch sử. Khi mỗi sông băng tan đi, một phần ký ức của Trái đất cũng biến mất vĩnh viễn. Đó là lý do vì sao giữa lòng Nam Cực, một công trình đặc biệt đã chính thức được niêm phong.
Tại trạm Concordia, các nhà khoa học đã đưa những khối băng cổ đại vào một hầm băng được ví như “két sắt của ký ức Trái đất”. Dự án mang tên Ice Memory (Ký ức băng), do Quỹ Ice Memory khởi xướng và chính thức khánh thành sau gần 1 thập kỷ chuẩn bị.
Không phải là một phòng thí nghiệm đầy máy móc, công trình này là một hang băng dài 35 m, rộng và cao 5m, được đào sâu 10 m dưới lớp tuyết nén chặt. Hầm băng nằm cách bờ biển gần 1.000 km và ở độ sâu này, nhiệt độ luôn ổn định ở -52oC. Công trình không cần điện, không cần máy làm lạnh bởi thiên nhiên tự bảo quản chính ký ức của mình.
Bên trong mỗi lõi băng là vô số dữ liệu như bụi khí quyển, đồng vị nước hay tro núi lửa. Những chi tiết này cho phép các nhà khoa học tái dựng nhiệt độ, lượng mưa và những biến động của Trái đất trong hàng chục nghìn năm trước.
(Ảnh minh họa: Unsplash)
Ông Carlo Barbante cho biết nhân loại đã vượt qua điểm bùng phát, tức là điểm không thể quay lại. Băng đang tan chảy rất nhanh, con người không chỉ mất đi một nguồn tài nguyên quan trọng là nước, mà còn đánh mất ký ức của chính mình. Khi không còn băng, con người sẽ không thể tái tạo khí hậu trong quá khứ và thành phần khí quyển đã từng tồn tại như thế nào, vì vậy việc bảo tồn những thông tin này được coi là vô cùng quan trọng.
Theo ông Andrea Spolaor, nghiên cứu viên cao cấp của Đại học Ca' Foscari Venice (Italy), nghiên cứu lõi băng và tái tạo khí hậu cổ đại giúp các nhà khoa học có cái nhìn dài hạn. Thay vì tập trung vào biến động thời tiết ngắn hạn, các nghiên cứu này xem xét cách khí hậu đã thay đổi và tiếp tục thay đổi trong 20 hoặc 30 năm qua.
Tuy nhiên, khoa học hiện nay vẫn chưa đủ khả năng để đọc hết những thông tin chứa trong các lõi băng. Vì vậy, mục tiêu của kho băng này không phải để nghiên cứu ngay lập tức. Việc lưu giữ các lõi băng hôm nay được xem như gửi “nguyên liệu thô” cho các nhà khoa học của hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm năm sau.
Theo ông Andrea Spolaor, trong vòng 30 hoặc 50 năm tới, con người có thể sở hữu những công nghệ mới đủ khả năng nghiên cứu sâu hơn các lõi băng này.
Điều đáng suy ngẫm không chỉ nằm ở công trình băng giữa Nam Cực mà còn ở thực tế rằng con người đang phải bảo vệ sự vĩnh cửu khỏi chính mình. Giữa vùng đất băng giá, một “tủ lạnh” im lặng đang cất giữ quá khứ của hành tinh, như một lời nhắc rằng vẫn còn kịp để bảo vệ tương lai, nếu con người hành động đủ sớm.
Bình luận (0)