Đan Mạch tăng hiện diện quân sự, Mỹ triển khai máy bay tới Greenland giữa căng thẳng

(Ảnh tư liệu: US Air Force)

Đan Mạch tiếp tục đưa quân tới Greenland

Theo đài truyền hình TV2 của Đan Mạch ngày 19/1, một lực lượng đáng kể binh sĩ tác chiến đã được triển khai tới Kangerlussuaq - nơi đặt sân bay quốc tế chính của Greenland - trong khi khoảng 100 binh sĩ khác đã có mặt tại thủ phủ Nuuk.

Tư lệnh quân đội Đan Mạch tại Bắc Cực, Thiếu tướng Søren Andersen, cho biết các đơn vị này tham gia cuộc tập trận "Arctic Endurance" và có thể ở lại Greenland trong thời gian dài, từ 1 - 2 năm. Ông nhấn mạnh việc triển khai nhằm tăng cường năng lực phòng thủ khu vực và đối phó các mối đe dọa an ninh rộng hơn tại Bắc Cực, chứ không phải để phản ứng trực tiếp trước tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về tham vọng sáp nhập hòn đảo này với Mỹ.

Cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen xác nhận Copenhagen đã chính thức đề nghị Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) xem xét triển khai một sứ mệnh tại Greenland. Ông cảnh báo các phát biểu và đe dọa từ Washington liên quan tới Greenland là "gây tổn thương nghiêm trọng", song thừa nhận châu Âu vẫn cần duy trì quan hệ đồng minh với Mỹ.

Greenland là lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, giữ vị trí then chốt về địa chiến lược, kiểm soát các tuyến hàng hải Bắc Cực và sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản lớn. Trong những năm gần đây, Đan Mạch đã cam kết tăng mạnh chi tiêu quốc phòng cho khu vực này, bao gồm tàu tuần tra, máy bay trinh sát, thiết bị bay không người lái và hệ thống radar giám sát.

Mỹ đưa máy bay quân sự đến Greenland

Trong khi đó, Lầu Năm Góc thông báo Mỹ sẽ triển khai một số máy bay quân sự tới Căn cứ Không gian Pituffik (trước đây là căn cứ Thule) ở Tây Bắc Greenland. Theo Bộ Tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ (NORAD), hoạt động này nằm trong kế hoạch huấn luyện và phòng thủ đã được chuẩn bị từ trước, phối hợp chặt chẽ với Đan Mạch và Canada, đồng thời đã thông báo cho chính quyền Greenland.

Căn cứ Pituffik đóng vai trò trung tâm trong hệ thống cảnh báo sớm tên lửa của Mỹ và đồng minh. Giới chức quân sự Mỹ khẳng định việc triển khai không nhằm thay đổi hiện trạng hay chủ quyền, song diễn ra đúng lúc căng thẳng chính trị gia tăng sau khi Tổng thống Donald Trump nhiều lần tuyên bố Greenland là "yếu tố sống còn" đối với an ninh quốc gia Mỹ. Lập trường cứng rắn của ông Trump, bao gồm cả khả năng sử dụng biện pháp quân sự hoặc kinh tế để có thể kiểm soát hòn đảo Bắc Cực này, đã làm dấy lên lo ngại sâu sắc tại châu Âu.

EU cảnh báo "lằn ranh đỏ" về Greenland

Căng thẳng đạt đỉnh khi Tổng thống Trump tuyên bố áp thuế 10% đối với hàng hóa từ 8 quốc gia châu Âu phản đối quyền kiểm soát của Mỹ đối với Greenland. Động thái này đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ hiếm thấy từ các đồng minh truyền thống của Washington.

Trong tuyên bố chung, Đan Mạch, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan, Na Uy, Thụy Điển và Phần Lan khẳng định các biện pháp thuế quan "làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và đẩy các bên vào vòng xoáy leo thang nguy hiểm". Các nước nhấn mạnh việc triển khai quân tới Greenland chỉ phục vụ mục tiêu phòng thủ và "không đe dọa bất kỳ ai".

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cho biết Liên minh châu Âu sẵn sàng bảo vệ mình trước mọi hình thức ép buộc, đồng thời khẳng định các đe dọa thuế quan là không phù hợp với các nguyên tắc hợp tác giữa EU và Mỹ. Ngoại trưởng EU Kaja Kallas cảnh báo sự chia rẽ giữa Mỹ và châu Âu sẽ chỉ mang lại lợi ích cho Nga và Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh mọi vấn đề an ninh liên quan tới Greenland cần được xử lý trong khuôn khổ NATO.

Theo tờ Financial Times ngày 19/1, Liên minh châu Âu (EU) đang xem xét khả năng áp dụng các biện pháp thuế quan mới đối với hàng hóa của Mỹ, hoặc siết chặt quyền tiếp cận thị trường chung của các doanh nghiệp Mỹ, nhằm phản ứng trước các phát biểu của Tổng thống Donald Trump về vấn đề Greenland.

Trong khi đó, Tổng thư ký NATO Mark Rutte, người đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Trump vào cuối tuần qua, cho biết các nước thành viên sẵn sàng thảo luận và giải quyết những quan ngại của Washington liên quan đến an ninh của Greenland.